چه کسی واقعاً به پلیسها و کارآگاهها نیاز دارد، وقتی باستانشناسها و روزنامهنگاران تحقیقی هم میتوانند معماهای جنایی را حل کنند؟ سالهاست که در سینما و تلویزیون، با روایتهایی مواجهایم که در آنها شهروندان عادی برای یافتن عزیزان گمشدهشان دست به تحقیق میزنند؛ گاهی در کنار پلیس و گاهی بهجای یک سیستم فاسد و ناکارآمد.
جدیدترین نمونه از این دست، مینیسریال چهار قسمتی Vanished از MGM+ است؛ اثری که داستان یک باستانشناس را دنبال میکند که در فرانسه بهدنبال ردپای نامزد گمشدهاش میگردد. اما «Vanished» برخلاف انتظار، رویکردی تازه و غافلگیرکننده دارد و با زیر و رو کردن مداوم روایت، مخاطب را به نقطهای میرساند که دیگر نمیتواند به هیچکس و هیچچیز روی پرده اعتماد کند.
در مرکز این سریال، دو بازیگر کمتر دیدهشده اما توانمند قرار دارند: کِیلی کوئوکو (The Big Bang Theory) و سم کلفلین (Me Before You). در کنار آنها، بازیگران مکملی چون ماتیاس شوایگهوفر، کارین ویار و سیمون آبکاریان با ایفای نقشهایی هوشمندانه، بر جذابیت و فضای رازآلود اثر میافزایند. ترکیب بازیها و روایت پرپیچوخم، «Vanished» را به اثری تبدیل میکند که تا پایان بیننده را پای خود نگه میدارد؛ هرچند پایانبندی آن، بهطور کامل به هدفی که در ابتدا ترسیم کرده وفادار نمیماند.
نقد و بررسی مینیسریال Vanished
آلیس مونرو (با بازی کوئوکو) یک باستانشناس است که بهتازگی پیشنهاد تدریس در دانشگاهی معتبر را دریافت کرده. او برای جشن گرفتن این موفقیت، همراه با نامزدش تام پارکر (کلفلین) به سفر میرود و از او میخواهد با هم زندگی مشترک را آغاز کنند؛ پیشنهادی که با پاسخ چندان مشتاقانهای روبهرو نمیشود.
وقتی تام در قطاری در فرانسه و درست زمانی که آلیس خواب بوده ناپدید میشود، پلیس محلی بهسادگی نتیجه میگیرد که او از تعهد فرار کرده است. آلیس اما قانع نمیشود و با یک روزنامهنگار تحقیقی به نام هلن (کارین ویار) که در همان قطار با او آشنا شده، همراه میشود تا سرنخها را دنبال کنند. خیلی زود مشخص میشود که تقریباً هیچچیز آنطور که به نظر میرسد نیست و در طول چهار قسمت، با پیچشهای داستانی متعددی مواجه میشویم که پیشبینی آنها تقریباً غیرممکن است.
بازی با کلیشهها و پیچشهای داستانی
اگر ده دقیقهی پایانی سریال را کنار بگذاریم، مینیسریال Vanished اثری نزدیک به بینقص است؛ با پیچشهایی هوشمندانه، تعلیقی واقعی و طنزی آگاهانه. همهچیز بهدقت برای یک پایان بزرگ چیده شده و نوید افشاگریای شوکهکننده یا دستکم رهایی احساسی را میدهد. هر قسمت، روایت را از نو بازنویسی میکند، بیآنکه انسجام داستان یا شخصیتها از بین برود. بازی با مفهوم حقیقت و ادراک، گاه به شکل اغراقآمیز اما همواره هیجانانگیز انجام میشود.
در لایههای زیرین داستان، نشانههایی از نقد روابط عاطفی و حتی تمثیلی از خشونت خانگی دیده میشود که به روایت، وزنی نگرانکننده میبخشد. تا پیش از قسمت پایانی، فیلمنامه با دقتی تحسینبرانگیز پیش میرود و این دقت، بهخوبی با سطح پرآشوب و پیچدرپیچ داستان هماهنگ است.
کوئوکو بار اصلی احساسی سریال را به دوش میکشد. او که بیشتر با نقشهای کمدی و سیتکام شناخته میشود، در این تریلر عملکردی غافلگیرکننده دارد. هوش و شهود شخصیت آلیس باورپذیر است و شیمی عاشقانهی دلنشینی میان او و کلفلینِ خونسرد و جذاب شکل میگیرد. آلیس شخصیتی است که بهراحتی میتوان با او همذاتپنداری کرد، حتی زمانی که دنیایش در حال فروپاشی است و مجبور میشود به همهی باورهایش شک کند.
با این حال، بهترین لحظات کوئوکو زمانی رقم میخورد که در کنار کارین ویار قرار میگیرد؛ جایی که جدلها و دوستی این دو، آنها را به زوجی توقفناپذیر تبدیل میکند.
شخصیت هلن منبع اصلی طنز خودآگاه سریال است؛ طنزی که کلیشههای تکراری ژانر «جستوجوی عزیز گمشده در برابر همهی موانع» را تازه و سرگرمکننده میکند. قسمت اول، نمونهی بارز این رویکرد است؛ جایی که آلیس سؤالات نخنما دربارهی بیعملی پلیس را میپرسد و از لایههای تاریک شهر بیخبر است. سریال عمداً مخاطب را در این چرخهی آشنا نگه میدارد تا در لحظهای غیرمنتظره، زمین را از زیر پایش بکشد؛ و هلن، زبان طعنهآمیز و خودانتقادی این بازی با کلیشههاست.
پایانی که همهچیز را تضعیف میکند
ده دقیقهی پایانی مینیسریال Vanished لزوماً بد نیست، اما بهشدت گیجکننده است. صحنهی نهایی بهخودیخود کنایهآمیز و حتی خلاقانه است، اما با کلیت سریال همخوانی ندارد و در عمل، تمام آنچه پیشتر ساخته شده را زیر سؤال میبرد. در حالی که بیشتر پیچشهای داستانی سریال شوکهکننده و حسابشدهاند، پیچش نهایی ناگهانی، ناهماهنگ و آزاردهنده است و این پرسش را ایجاد میکند که سریال واقعاً قصد داشت به چه چیزی برسد؟
سرگرمی صرف؟ شوکآفرینی؟ توانمندسازی زنان؟ یا نقد روابط؟
هیچکدام ذاتاً غلط نیستند، اما ترکیب رقیق و نامنسجم همهی این اهداف، نتیجهای ناامیدکننده به همراه دارد.
مشکل اصلی پایانبندی در این است که سریال پیشتر به موضوعات سنگینی پرداخته و با آنها لحنی جدی داشته است. اما رویارویی نهایی و صحنهی پایانی، حسی میدهد که انگار اثر در حال شوخی با خودش است؛ شوخیای که بهنوعی بیاعتنایی به همان موضوعات جدی تلقی میشود. فارغ از بحثهای اخلاقی، این پایان فرصتی ازدسترفته برای بیان حرفی تأثیرگذار است و در عوض، تلاشی نصفهونیمه برای فمینیسم، کمدی یا شوک ارائه میدهد.
اگر آن نقطهی مشکلساز در داستان تغییر میکرد، پایان میتوانست خداحافظیای خلاقانه و خندهدار برای یک تریلر پیچیده، کمی absurd اما احساسی باشد. با وجود تضعیف ظرافت لحن در پایان، «Vanished» همچنان آنقدر جذاب و سرگرمکننده هست که ارزش تماشا داشته باشد. برخورد خلاقانهی سریال با کلیشههای ژانر الهامبخش است، حتی اگر در نهایت، طعمی تلخ در دهان مخاطب باقی بگذارد.
اطلاعات تکمیلی
-
تاریخ انتشار: ۱ فوریه ۲۰۲۶
-
پلتفرم پخش: Prime Video
-
کارگردان: بارنابی تامپسون
-
نویسندگان: دیوید هیلتون، پرستون تامپسون
نقاط قوت و ضعف
نقاط قوت:
-
روایت هوشمندانه و پرپیچوخم که تماشایی و سرگرمکننده است
-
زوج بازیگری درخشان کِیلی کوئوکو و کارین ویار که ستون احساسی و طنز خودآگاه سریال را میسازند
نقاط ضعف:
-
برخورد ناپخته و insensitive با موضوعات سنگین در پایان
-
رویارویی نهایی ناهمخوان و ناامیدکننده نسبت به مسیر کلی سریال
