در طول ۹۳ دقیقه مستند دکتر آمریکایی، کارگردان پو سی تنگ شواهدی تکاندهنده از هجوم بیوقفه ترس و وحشتی که مردم فلسطین در جریان حملات ارتش اسرائیل و دولت این کشور تحمل میکنند، ارائه میدهد. با این حال، در میان همه این سختیها، امیدی روشن دیده میشود؛ در فداکاری بینظیر پزشکان قهرمان غزه و پزشکان بینالمللی که برای انجام یک هدف واحد وارد غزه شدهاند: نجات جان انسانها. در ادامه این پست از اول نیوز به نقد و بررسی مستند دکتر آمریکایی (American Doctor) می پردازیم.
نقد و بررسی مستند دکتر آمریکایی (American Doctor)
در مرکز این مستند سه پزشک آمریکایی قرار دارند: دکتر مارک پرلموتر، دکتر فیروز سیدوا و دکتر ثائر احمد. این سه پزشک که به ترتیب یهودی، پاکستانی و فلسطینی هستند، تصویری کامل و هولناک از شرایط نه تنها در غزه، بلکه بهطور ویژه در جامعه پزشکی آنجا ارائه میدهند. آنها با منابع محدود و بدون هیچ امید به پایان بحران، تمام تلاش خود را برای مهار خونریزی زخمی عمیق به کار میگیرند.
پو سی تنگ در این مستند، نگاهی صمیمانه نه تنها به پیامدهای نسلکشی در غزه، بلکه به اثر آن بر امدادگران ارائه میدهد؛ کسانی که جز تمام توان خود کاری از دستشان برنمیآید، حتی در شرایطی که بیمارستانها به اهداف نظامی تبدیل شده و بقای آنها دور از یقین است.
«دکتر آمریکایی» یک بحران انسانی است، نه یک موضوع سیاسی
اگرچه موضوع مستند نسلکشی در فلسطین است، اما «دکتر آمریکایی» صرفاً یک مسئله سیاسی نیست. تمرکز اصلی آن بر حفاظت از جان انسانهاست و پیام آن چیزی جز رعایت قوانین انسانی اولیه نیست. این وجه، مستند را بسیار تاثیرگذار کرده است؛ زیرا هدف اصلی تنها نجات جان آسیبپذیرترین افراد است. پزشکان در این مسیر، تنها حداقلهای انسانی را طلب میکنند و بارها مشاهده میکنیم که حتی حداقلها نیز برای قانونگذاران بسیار زیاد است.
روزمرگی پزشکان در غزه
مستند دکتر پرلموتر، جراح ارتوپد از کارولینای شمالی، دکتر سیدوا، جراح تروما از کالیفرنیا و دکتر احمد، پزشک اورژانس از ایلینوی را دنبال میکند. آنها در طول سال ۲۰۲۵، هم در دوران آتشبس کوتاه در مارس و هم پس از آنکه حملات از سر گرفته میشود، تلاش میکنند به غزه سفر کنند. فعالیت اصلی آنها در مجتمع پزشکی ناصر در خان یونس است، جایی که به قربانیان حملات ارتش اسرائیل خدمات ارائه میدهند. بسیاری از کسانی که به بیمارستان مراجعه میکنند نوجوانان، کودکان و حتی نوزادان هستند.
در یکی از صحنهها، وقتی کارگردان پیشنهاد میدهد تصاویر نوزادانی که در بمباران جان باختهاند، محو شود تا حرمت آنها حفظ شود، دکتر پرلموتر مخالفت میکند و میگوید:
«بدنهای آنها داستان این تراژدی و نسلکشی را روایت میکند. با نشان ندادن آن، به آنها خدمت نمیکنید.»
این جمله، جوهره مستند «دکتر آمریکایی» را بیان میکند: آشنایی با افرادی واقعی که در غزه فعالیت میکنند، نه تنها مردم عادی، بلکه پزشکان شجاعی که با تمام توان خود وارد این منطقه جنگی شدهاند تا جان انسانها را نجات دهند.
قهرمانی انسانها در مرکز توجه
موضوع مستند شریف است، اما سه پزشک محور آن، باعث برجستهتر شدن آن شدهاند. دکتر پرلموتر، که پیشتر در مناطق جنگی دیگر فعالیت کرده، با تعداد زیاد اجساد در غزه شوکه شده و به یکی از مدافعان سرسخت مردم تبدیل شده است. تجربههای او باعث شد پس از بازگشت از غزه، از شریک زندگیاش فاصله بگیرد و تنها با کسانی که شرایط مشابه را تجربه کردهاند صحبت کند.
دکتر سیدوا، که پیشتر با دکتر پرلموتر همکاری داشته، در غزه با او ملاقات میکند، اما داستان شخصی او با تنهایی و مسئولیت سنگین نسبت به غزه گره خورده است. یافتن شریک زندگی و داشتن رابطه عاطفی برای او دشوار است، بهویژه با سطح بالای احساس گناه بازماندگان و فشار روانی که پزشکان تجربه میکنند.
دکتر احمد، که بیشترین ارتباط شخصی با غزه دارد، فلسطینیتبار است و بزرگ شدنش در شیکاگو مانع از ورود او به کشورش برای کمک شده است. او با وجود تقدیر جامعه از او به عنوان قهرمان و ایفای نقش پدری و همسری نمونه، مصمم است به غزه برسد و به مردم خود کمک کند.
تاثیرگذارترین لحظات مستند
بخش قدرتمند مستند زمانی است که روزمرگی پزشکان در غزه به تصویر کشیده میشود: مراقبت از بیماران بعد از جراحی، فعالیت در اتاق عمل و تلاش برای نجات جان افراد در شرایط بحرانی. با گذشت هر روز و صدای انفجارها در پسزمینه، حتی وقتی بیمارستان هدف بمباران مستقیم قرار میگیرد، پزشکان با تمرکز کامل تنها به وظیفه خود ادامه میدهند.
برجستگی مستند در همین عنصر انسانی است؛ پزشکان با روشهای دقیق و سریع تلاش میکنند جان بیشتری را نجات دهند و هنگام ترک بیمارستان، احساس گناه بابت ناتوانی در ماندن دارند. کمبود منابع پزشکی، فشار روحی و نبود پاسخگویی، همه این تلاشها را به کار سختی شبیه کار سیسف تبدیل کرده است.
اهمیت و ضرورت مستند
با بیش از ۱۷۰۰ نفر از کارکنان حوزه سلامت که طی بیش از دو سال در غزه کشته شدهاند، زمان تماشای مستند «دکتر آمریکایی» هرگز به اندازه امروز مناسب نبوده است. نخستین تجربه کارگردانی طولانی پو سی تنگ، اثری است که مرگ بیگناهان را به شکلی بیرحمانه به تصویر میکشد و یادآوری میکند که شرایط مردم فلسطین به یک «عادی غیرطبیعی» تبدیل شده است.
اولین نمایش: جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۲۶
تاریخ اکران: ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶
مدت زمان: ۹۲ دقیقه
کارگردان: پو سی تنگ
نقاط قوت:
-
سه پزشک محور مستند، متخصصانی برجسته از زمینههای مختلف هستند.
-
تصاویر مستند خام و بیپرده، هزینه انسانی جنگ اسرائیل و فلسطین را نشان میدهد.
-
دنبال کردن پزشکان در مجتمع پزشکی ناصر، یکی از تأثیرگذارترین بخشهای انسانی مستند است.
